Poznaj tematy wystąpień oraz prelegentów tegorocznej konferencji.
Zrównoważona przyszłość cyfrowej srebrnej gospodarki. Model neo-potrójnej helisy na rzecz redemokratyzacji opartej na prawach w kontekście AI
dr Andrzej Klimczuk – Szkoła Główna Handlowa
Starzenie się ludności w dobie cyfryzacji wymaga nowego spojrzenia na opiekę nad osobami starszymi.
Niniejszy referat przedstawia wstępne wyniki projektu EMA_FRAILTY, który bada, jak technologie „inteligentnego domu” – czujniki, urządzenia mobilne i sztuczna inteligencja – mogą pomóc wczesne wykrywać zespół kruchości. Dzięki temu możliwe jest zapobieganie upadkom i hospitalizacjom, co pozwala seniorom i seniorkom dłużej cieszyć się życiem we własnym domu zamiast w placówkach opiekuńczych.
Kluczowym postulatem płynącym z naszych badań jest konieczność zmiany podejścia do projektowania technologii. Zamiast narzucać gotowe rozwiązania „odgórnie”, należy włączyć osoby niesamodzielne i ich opiekunów w proces tworzenia narzędzi jako pełnoprawnych współtwórców.
Takie podejście, zwane redemokratyzacją technologii, pozwala uniknąć poczucia bycia „szpiegowanym” na rzecz poczucia bezpieczeństwa i autonomii. W referacie wykazujemy, że rozwiązania szanujące godność użytkownika są nie tylko bardziej etyczne, ale i skuteczniejsze ekonomicznie.
Przedstawione rekomendacje wskazują, jak budować solidarność międzypokoleniową i sprawiedliwy system opieki oparty na nowoczesnych, przejrzystych narzędziach cyfrowych.
Wdrażanie AI w organizacji z myślą o dostępności od strategii do praktyki
Piotr Źrołka – Kinaole
Jak wdrażać rozwiązania AI w globalnej organizacji liczącej 100 000 pracowników, jednocześnie czyniąc dostępność integralnym elementem strategii, a nie jedynie dodatkiem?
Prelekcja prezentuje praktyczne podejście do łączenia transformacji AI z zasadami projektowania inkluzywnego od governance i compliance, przez architekturę technologiczną, aż po adopcję wśród pracowników.
Na przykładzie międzynarodowej organizacji omówione zostaną kluczowe wyzwania, takie jak różnice kulturowe i językowe, zróżnicowany poziom dojrzałości cyfrowej, regionalne regulacje prawne oraz potrzeby pracowników z niepełnosprawnościami.
Uczestnicy poznają konkretne mechanizmy wdrożeniowe, wskaźniki sukcesu oraz najważniejsze lekcje wyniesione z procesu skalowania AI w środowisku o wysokiej złożoności operacyjnej.
Głusi korzystają z AI
Natalia Pacyga
Osoby głuche bardzo często korzystają z AI. Istnieje wiele powodów, dla których z niej korzystają, między innymi:
- Zmniejszenie bariery komunikacyjnej
AI pomaga w wygenerowaniu tekstu w prostym języku, przetłumaczeniu wypowiedzi na zrozumiały język polski oraz zamianie mowy na tekst (na przykład podczas rozmowy z lekarzem lub w trakcie wideorozmowy, np. na platformie Zoom – w formie napisów). - Pomoc w pisaniu w języku polskim
Wiele osób głuchych ma trudności z poprawnym pisaniem po polsku. AI pomaga poprawiać błędy gramatyczne, wzbogacać słownictwo oraz budować poprawne zdania. - Ułatwienie zrozumienia tekstu
Wiele osób głuchych ma trudności ze zrozumieniem skomplikowanych treści. AI pomaga tłumaczyć tekst na prostszy język. Jest to szczególnie ważne w sytuacjach, gdy osoby słyszące posługują się trudnym lub specjalistycznym językiem. Dzięki temu osoby głuche mają lepszy dostęp do informacji. - Wsparcie technologiczne w codziennym życiu
AI jest wykorzystywana w różnych technologiach, które ułatwiają codzienne funkcjonowanie osób głuchych. Obejmuje to aplikacje generujące napisy na żywo, rozpoznawanie dźwięków z otoczenia (np. alarm, dzwonek do drzwi, płacz dziecka). Dzięki nowoczesnym rozwiązaniom technologicznym osoby głuche mogą być bardziej samodzielne i bezpieczne.
Przystępne opisywanie dostępności e-booków
dr Ewa Fabian
- Metadane dotyczące dostępności e-booka – czym ogólnie są i od kogo są wymagane w nowym stanie prawnym? Czy wyłączenie ustawowe dotyczy „mikrowydawców”?
- Accessibility Summary czyli element metadanych adresowany do czytelników – co mówią o nim dokumenty opracowane przez W3C?
- Prosty język (plain language) a język łatwy do czytania i rozumienia (ETR) – czym się różnią, jakie normy i standardy ich dotyczą oraz dlaczego warto uwzględniać ich zasady przy tworzeniu Accessibility Summary?
Wystąpienie poprowadzi dr Ewa Fabian, autorka monografii pt. Ochrona dostępności cyfrowej serwisów internetowych podmiotów publicznych (C. H. Beck, 2024) i współautorka komentarza do Ustawy o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (C. H. Beck, 2021), członkini Sekcji ds.bibliografii w Międzynarodowej Federacji Stowarzyszeń i Instytucji Bibliotekarskich specjalizująca się w dostępności i zagadnieniach prawnych dotyczących bibliografii narodowych
Które modele językowe pomogą tworzyć opisy alternatywne?
Ariel Drozd
Zapewnienie alternatyw tekstowych dla treści wizualnych jest trudnym i czasochłonnym aspektem dostępności cyfrowej, a duże multimodalne modele językowe (MLLM) dają nadzieję na automatyzację lub przyspieszenie ich przygotowywania. Żeby używać narzędzi AI w sposób etyczny i opłacalny, trzeba najpierw poznać ich możliwości i ograniczenia.
Na przykładzie dzieł sztuki i obiektów muzealnych porównamy opisy alternatywne generowane przez różnorodne modele: komercyjne i open-source, o różnej liczbie parametrów, z rozszerzonym rozumowaniem i standardowe. Pod uwagę weźmiemy zgodność opisu z wyglądem konkretnego obiektu oraz z ogólnymi zasadami tworzenia tekstów alternatywnych. Jakościowa analiza konkretnych przykładów pozwoli zyskać realistyczne wyobrażenia o wynikach, jakich można spodziewać się przy użyciu modeli danej klasy, a także o tym, na jakie błędy i niedociągnięcia należy zwrócić uwagę. Jakość uzyskanych wyników omówimy w kontekście aspektów technicznych takich jak realny koszt użycia poszczególnych modeli oraz czas oczekiwania na odpowiedź.
Zaprezentowane informacje mogą być pomocne zarówno dla osób rozważających korzystanie z gotowych narzędzi (takich jak popularne czatboty AI), jak i planujących tworzenie własnych narzędzi z użyciem API lub modeli lokalnych.
Nikt mnie nie zapytał. AI zapytała pierwsza.
Łukasz Krasoń
Były minister, użytkownik wózka od dziecka i człowiek który od ponad 30 lat słyszy: “dostosujemy to dla ciebie.” Łukasz Krasoń opowie o tym, czego w tej obietnicy zawsze brakowało. I o tym, że najlepsza technologia nie dostosowuje człowieka do świata – ona sprawia, że pomimo choroby, urazu czy upływającego czasu nadal możemy pozostać sobą. Wystąpienie o AI, tożsamości i o tym, że prawdziwa dostępność nigdy nie była o dostosowaniu.
Praktyczny wymiar AI: napisy na żywo i streaming dostosowany do każdego odbiorcy
Patryk Deptuła i Joanna Parzuchowska
Podczas prezentacji eksperci z firmy expertlab pokażą, jak sztuczna inteligencja (AI) rewolucjonizuje dostępność cyfrową, pomagając organizatorom włączać szerszą publiczność w wydarzenia na żywo.
Opowiemy o praktycznym zastosowaniu tych technologii na przykładzie dwóch naszych produktów. Pierwszym z nich są napisy na żywo oparte na zaawansowanym systemie zamiany mowy na tekst. Omówimy, jak dzięki AI osiągamy minimalne opóźnienia i wysoką dokładność przekazu.
Drugim rozwiązaniem jest nasza autorska platforma streamingowa zaprojektowana z myślą o maksymalnej inkluzywności. Pokażemy, jak sprawnie zintegrować w jednym streamie różnorodne narzędzia: napisy, tłumaczenie na Polski Język Migowy (PJM), wiele ścieżek językowych oraz audiodeskrypcję. Dowiesz się, jak skutecznie wdrażać te innowacje, aby tworzyć wydarzenia otwarte na zróżnicowane potrzeby odbiorców.
Zapewnianie dostępności w świetle Polskiego Aktu o Dostępności w warunkach wykorzystania sztucznej inteligencji – między automatyzacją a odpowiedzialnością
dr Edyta Zduńska-Leseux
Podczas wystąpienia zostanie podjęty problem zapewniania dostępności przez podmioty gospodarcze w warunkach rosnącego znaczenia sztucznej inteligencji. Punktem odniesienia będzie Polski Akt o Dostępności, implementujący przepisy European Accessibility Act, który wprowadza obowiązek zapewniania spełniania wymogów dostępności dla określonych produktów i usług.
Analiza będzie koncentrować się na relacji między ramami normatywnymi a praktyką ich stosowania w środowisku, w którym coraz częściej wykorzystuje się rozwiązania oparte na AI. Przedstawione zostanie, w jaki sposób technologie te wspierają procesy zapewniania dostępności w wybranych sektorach rynku, m.in. bankowości, e-commerce czy usługi rozpowszechniania książek elektronicznych.
Istotnym elementem będzie także refleksja nad napięciem między automatyzacją a odpowiedzialnością. Zastosowanie sztucznej inteligencji wiąże się bowiem nie tylko z potencjałem zwiększenia skali i efektywności działań, lecz również z ryzykiem obniżenia jakości, powstawania pozornej dostępności oraz trudnościami w przypisaniu odpowiedzialności za zapewnianie spełniania wymogów dostępności.
Czy zatem wykorzystanie sztucznej inteligencji rzeczywiście prowadzi do zapewniania dostępności, czy też tworzy nowe, trudniej uchwytne bariery? Czy obecne przepisy są wystarczające, aby regulować dostępność w kontekście wykorzystania sztucznej inteligencji? I wreszcie – czy konieczne jest utrzymanie podejścia określanego jako „human-in-the-loop” w procesach zapewniania dostępności? Odpowiedzi na te pytania zostaną przedstawione podczas niniejszego wystąpienia na konferencji Automatica11y 2026.
Stoliki tematyczne
- NaviWay to uniwersalny system nawigacji przestrzennej (aplikacja mobilna + pasywne znaczniki graficzne), który umożliwia samodzielne poruszanie się osobom niewidomym, słabowidzącym oraz osobom ze szczególnymi potrzebami. Rozwiązanie działa wewnątrz budynków, na ścieżkach edukacyjnych, wystawach. Aplikacja prowadzi użytkownika krok po kroku do wybranego punktu, umożliwia wcześniejsze zapoznanie się z dostępnymi trasami, działa offline.
Technologia działa m.in. w Galerii Krakowskiej, CHR Sadyba Best Mall, Akademii Kultury Fizycznej im. Bronisława Czecha w Krakowie, PZN Ośrodek Rehabilitacji i Szkolenia „HOMER” im. Józefa Buczkowskiego w Bydgoszczy, Urzędzie Miasta w Gdyni. NaviWay było również partnerem Pawilonu Polski na Expo 2025 w Osace, gdzie pełniło funkcję nawigacji oraz audioprzewodnika po instalacjach.
Dla osób, które odwiedzą nasz stolik będziemy mieć przygotowane pakiety kodów prywatnych. Z osobami, które znają już naszą aplikację chętnie porozmawiamy o ich doświadczeniach z korzystania, opowiemy o nowych funkcjonalnościach. - Stolik firmy Sages, która w 2025 roku przygotowała – wspólnie z Instytutem Podstaw Informatyki PAN – raport dla Ministerstwa Cyfryzacji poświęcony możliwościom wykorzystania sztucznej inteligencji do sprawdzania i poprawiania dostępności cyfrowej stron WWW i aplikacji, dokumentów tekstowych, skanów, obrazów czy materiałów audiowizualnych. Wśród omawianych technik znalazły się między innymi duże modele językowe oraz modele wizyjne.
To dobra okazja, żeby poznać bieżący stan technologii AI w kontekście dostępności cyfrowej, a także najważniejsze wyzwania i spodziewane kierunki rozwoju. Można będzie również dowiedzieć się o dostarczanym przez Sages systemie Aidapta, który jest praktyczną implementacją niektórych metod omawianych w raporcie i który koncentruje się przede wszystkim na automatyzacji dostosowywania plików PDF do standardu PDF/UA-1. - W Inkubatorze Wielkich Jutra tworzymy bezpieczną przestrzeń dla ekspertów, praktyków i innowatorów, którzy chcą niwelować bariery w dostępności dla osób z dodatkowymi potrzebami.
Nasze podejście opieramy na metodologii kontrolowanego eksperymentu. Zapewniamy wsparcie merytoryczne oraz finansowanie (granty adekwatne do skali pomysłu) na opracowanie i przetestowanie prototypów.
Od 2017 roku przeprowadziliśmy inkubację ponad 100 projektów – od usprawnień architektonicznych, przez narzędzia komunikacyjne, aż po cyfrowe rozwiązania wspierające samodzielność osób z dodatkowymi potrzebami.
Zapraszamy do rozmowy na naszym stoisku, jeśli:- Prowadzisz badania lub posiadasz hipotezę dotyczącą nowej metody niwelowania barier.
- Szukasz finansowania na stworzenie i przetestowanie prototypu w warunkach rzeczywistych.
- Chcesz sprawdzić, czy Twój pomysł kwalifikuje się do inkubacji i jakie są możliwości jego rozwoju oraz wdrożenia w ramach naszego programu.
Wierzymy, że dostępność przyszłości buduje się na fundamencie empatii, wiedzy eksperckiej i rzetelnej ewaluacji. Porozmawiajmy o konkretach.